Espainiako Auzitegi Nazionalak berretsi egin du IRPHa manipulatzeagatik Ibercajari jarritako bost milioitako zigorra

Erakundeari 5 milioi euroko isuna jarri zioten IRPHaren balioan gorantz eragiteagatik

IRPH Stop Gipuzkoa elkarteak gogorarazi du manipulazio horrek eragindakoak ez direla mugatzen erakunde horren bezeroetara, eta konpentsazio bat eskatu du

Donostia, 2026-6-4

Espainiako Auzitegi Nazionalaren 1986/2026 epaiak, 2026ko apirilaren 29koak, nahiz eta aste honetan ezagutara eman, berretsi egiten du Ibercajari ezarritako 5 milioi euroko isuna, IRPH indize ofiziala kalkulatzeko Espainiako Bankuari informazio okerra bidaltzeagatik. Ebazpen horrek egiaztatzen du erakunde laguntzaile bakar baten jokabideak estatu osoan ehunka mila hipotekari aplikatzen zaien indize bat desitxuratu dezakeela, beste erakunde batzuetako bezeroei ere eraginez.

Epaiaren arabera, Ibercajak okerreko datuak bidali zizkion Espainiako Bankuari, IRPHa kalkulatzeko kontuan hartu behar ez ziren eragiteak kontuan hartuz eta eman behar zituen UTB balioak oker kalkulatuz. Epaitegiak uste du ez-betetze larria dela, eta horrela justifikatzen du Espainiako Bankuak 2022an ezarritako eta Ekonomia Gaietarako eta Eraldaketa Digitalerako Ministerioak 2023an berretsitako isun larria.

Nahiz eta orain arte ez den publiko egin erakunde horrek zenbat hilabetetan eman zuen informazio okerra, ezta zehaztasun faltaren garrantzia ere, epaiak argi uzten du IRPHaren emaitzan izandako eragina inflazionista izan zela, eta erakundeak berak ukatzen ez dituen onurak eman dizkiola bankuari. Epaiak adierazten du ezin dela jakin guztizko eragina, beste entitateen bezeroei ere eragiten dielako.

Manipulazio kasu hau icebergaren punta baino ez da agian, milioi bat familia baino gehiagori eragin dien iruzurrezko praktika batean, hipoteka-mailegua IRPHari erreferentzia eginda edukitzeagatik. Hala ere, IRPH Stop Gipuzkoak uste du ziur aski bankuen irregulartasun kopurua oso txikia izango dela, eta aurrekoa arrazoi sinple bezain kezkagarri batengatik: erakundeek eragina izan dezakete IRPHaren emaitzan, indarrean dagoen araudia urratu gabe ere.

2014an frogatu zen hori, IRPH Stop Gipuzkoak argitaratutako eta Juan Etxeberria Murgiondo Estatistika Aplikatuko katedradunak egindako txosten batean. Etxeberria doktoreak IRPHa kalkulatzeko metodologia aztertu zuen eta erakunde bakoitzak indizearen hileko emaitza “eragin, manipulatu eta baldintzatu” dezakeela frogatu zuen. Txostenak ondorioztatzen zuenez, Espainiako Bankuak erabilitako batez besteko sinplea dela eta, edozein erakundek du IRPHaren balioan eragin guztiz kuantifikagarria izateko gaitasuna. Eragin hori banaka lortu dezakete, beste erakunde batzuekin akordiorik egin beharrik gabe, eta araudia urratu gabe.

Hori izan da indize honen eraginpeko pertsonen erreklamazio historikoetako bat: IRPHa manipulagarria da. Bankuak beti saiatu dira hori ukatzen, manipulazioagatiko zehapen-espedienterik ez dagoela aipatuz, eta horrek, berez, ez du balio indizea manipulagarria ez dela frogatzeko. Norbait hilezkorra dela esatea bezala da, inoiz hil ez delako. Hemendik aurrera, ezin izango dute argudio hori ere erabili.

IRPH Stop Gipuzkoa elkarteak positibotzat jo du 5 milioi euroko isuna, eta zenbateko hori kaltetutako familien artean banatzea eskatzen du. Gainera, manipulazioak eragindako IRPH balioak zuzentzea eta dagozkien hipoteka-kuotak berriro kalkulatzea eskatzen du, eta aldeak eragindako familiei itzultzea.

Bestalde, nabarmentzekoa da IRPH klausularen deuseztasuna lortzeko bide judizialak irekita jarraitzen duela. Espainiako Auzitegi Gorenak klausula hori berriro ontzat eman ostean, badirudi Europar Batasuneko Justizia Auzitegira itzuliko dela auzia, eta hark seigarrenez eman beharko duela bere iritzia. Aurreko aldietan, Gorenak banketxeen alde duen jarrerari buruzko zalantzak zituzten epaile espainiarrek igorritako epaiketa aurreko auziak ebatzi behar izan zituen. Bost aldietan, Europako Auzitegiak Espainiako Gorena zuzendu zuen. Hala ulertu zuten epaitu aurreko auziak igorri zituzten bost epaileek, Europaren erantzuna ikusita, IRPHa baliogabetzeko epaiak eman zituztelako, abusuzkoa dela ebatzita. Baina Gorenak gero eta modu irudimentsuagoan berrinterpretatu ditu Europako erabaki guztiak, eta klausula ontzat ematen jarraitzen du. 2025eko azaroan ebatzi zituen 1590/2025 eta 1591/2025 azken epaien ondoren, gainera, ehunka auto argitaratzen ari da, familia demandatzaileak kostuak ordaintzera kondenatzeko mehatxatuz, demanda kentzen ez badute. Benetako eskandalua da, eta hori konpontzeko Europako Auzitegiarengan baino ezin gara fidatu.

IRPH klausula ontzat ematen duen epai berria Epaitegi Gorenean

Gorenak ez dio jaramonik egiten Europako Auzitegiari, ez baititu konparatzen ez kalkulu-metodoa ez IRPHa diferentzial negatiborik gabe aplikatzearen ondoriozko balioa

Baliozko irizpiderik ezarri gabe jarraitzen du, eta, aldi berean, dozenaka auto argitaratzen ditu, demandatzaileei demanda kentzeko gonbita eginez, kostuak ordainarazteko kondenaren mehatxupean.

Donostia, 2026/1/30

Gaur ezagutu den 2025eko abenduaren 23ko 1948/2025 epaiak aurreko azaroaren 11ko 1590/2025 eta 1591/2025 epaien ildotik jarraitzen du, eta ontzat ematen du IRPH klausula, behar besteko oinarririk gabe eta Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren esanei men egin gabe.

Hain zuzen ere, Europako Auzitegiak, IRPH arloan Espainiako Gorena zuzendu duen bost aldietatik azkenekoan, IRPH eta Euriborra kalkulatzeko metodoa alderatzeko agindu zion, baita mailegu bakoitzean IRPH aplikatzearen ondoriozko tasa merkatuan aplikatutako interes-tasekin alderatzeko ere.

1591/2025 epaiak ez zuen metodoaren konparazioa egin, eta gaur ezagututako epaian ez da puntu hori zuzendu; beraz, desobedientzia berretsita geratu da.

Emaitzazko tasaren konparazioari dagokionez, 1591/2025 epaian merkatuaren adierazgarri ez diren estatistikak erabili ziren konparaziorako, eta, beraz, Luxenburgoren baldintzekin bat ez datozenak. Gainera, eta kontratuan ateratzen den tasa Gorenak berak hautatutako estatistikak baino handiagoa bazen ere, Gorenak uste zuen eragindako desoreka ez zela behar bezain nabarmena klausularen abusuzkotasuna deklaratzeko, eta zehaztu gabe utzi zuen zenbaterainokoa izan behar den desoreka hori.

Gaur ezagutu den epaian, esperpentoa are handiagoa da: kontratua 2000. urtekoa da, eta Gorenak aukeratutako estatistiketako bat ere ez dago eskuragarri data horretarako; beraz, konparazioa ezinezkoa da. Baldintza horietan, ateratzen den tasa maileguaren hasierako tasa finkoarekin eta Euriborraren balioarekin alderatzen du Gorenak. Biak dira baxuagoak, baina aldea ez zaio «garrantzitsua edo neurriz kanpokoa» iruditzen, eta, beraz, ontzat ematen du klausula, alde garrantzitsua zer irudituko litzaiokeen esan gabe.

IRPH Stop Gipuzkoa elkarteak gogorarazi nahi du plataforma honek txosten ekonomiko-finantzario bat argitaratu zuela, Gorenak konparaziorako proposatu zituen serie estatistiko guztiak baztertzen zituena, eta merkatuan aplikatutako interes-tasen adierazgarritzat har daitekeen serie bat proposatu zuela. Etxebizitzaren batez besteko kreditu-tasa haztatua da, Espainiako Bankuaren Estatistika Aldizkarian 19_4.2 seriean argitaratua, eta MIR.M.ES.B.A2C.A.R.A.2250.EUR.N seriean Europako Banku Zentralak argitaratua (Espainiako Bankuak emandako datuekin).

Eskariaren xede den maileguan, IRPH gehi diferentzialaren balioa, 2000ko uztailean, % 5,899koa zen. Bestalde, merkatuko interes-tasa nominala, Espainiako Bankuaren datutik abiatuta kalkulatua, % 5,7178koa izan zen. % 0,1812ko alde hori garrantzitsua da? Badakigu Gorenarentzat ezetz, baina azter dezagun zer den kasu honetan bezala mailegu batean 30 urtez %0,1812 gehiago ordaintzea, eta ikusiko dugu gutxienez 3.122 euro direla. 7.985 euro izan litezke, hilabeteko kuota baliokidea duen iraupen txikiagoko mailegu bat kalkulatzen bada, baina gera gaitezen 3.122 eurorekin. Desoreka nabarmena al da 75.127 euroko mailegu baterako? Jar dezagun datu hori beste baten ondoan, perspektiba irabazteko: familia hori hipotekaren ordainketan atzeratzen bada eta 2.254 euroko atzerapena metatzen badu, etxea gal dezake, bankuak etxetik bota dezakeelako mailegatutako kapitalaren % 3tik gorako atzerapena metatzeagatik. Ikuspegi horrekin, 2.254 euro familia bat etxerik gabe uzteko bezain garrantzitsuak badira, 3.122 euro ez al dira desoreka bat hautemateko bezain garrantzitsuak? Baietz uste dugu. Desoreka emandako kapitalaren % 3arekin alderatzeko araua Maite Ortiz eta José María Erauskin abokatu aitzindariek proposatu zuten, eta IRPH Stop Gipuzkoatik uste dugu muga erdira jaitsi behar dela, % 1,5era, etxebizitza duina izateko dugun eskubidea bankuak gure finantzaketa-premiarekin irabazteko duen eskubidearen bikoitza delako gutxienez.

Azpimarratzekoa da epai hau Gorenaren ebazpenaren zain dauden milaka kontsumitzaileei kostuak ordaintzeko mehatxua egineten dien 77 auto baino gehiago ezagutu ondoren iritsi dela.

Baldintza horietan, argi dago Gorenak Europako Auzitegiaren seigarren zuzenketa beharko duela. Espero dezagun noizbait magistratuak zigortzea, desobedientzia ageri-agerikoa baita.

IRPH: Gorenak milaka kontsumitzaileri konstuak ordainarazteko mehatxua egiten die, auzibidea kentzen ez badute

Gutxienez 77 auto argitaratu ditu, demandan atzera egiteko gonbita eginez, eta adierazten du auzitegiaren ikuspuntua 1590 eta 1591 epaietan finkatuta geratu zela, nahiz eta magistratu batek azaroan bertan aitortu «bi epai horiek osatu beharreko jurisprudentzia-multzo baten parte direla».

Segurtasun juridikorik ezaren testuinguru horretan, Bartzelonako Probintzia Auzitegia ausartu da epaitzen desorekarik ez dagoela aplikatutako diferentziala ezagutu ere egin gabe

Donostia, 2026ko urtarrilaren 26a

IRPH Stop Gipuzkoa plataformak publikoki salatzen du Auzitegi Gorena 2025eko abendutik argitaratzen ari den auto mehatxatzaileen uholdea. Hain zuzen ere, gutxienez 77 auto ezagutu dira, eta horietan adierazten da alderdiek «aldez aurretik dakitela zein izango litzatekeen salaren ebazpenaren esanahia», 2025eko azaroaren 11ko 1590/2025 eta 1591/2025 epaiei erreferentzia eginez, epai horiek bankuen aldekoak dira eta, auto horien arabera, «jurisprudentzia finkatua osatzen dute». Autoek «Sala honetan IRPHaren klausularen baliozkotasunari buruz jarritako milaka errekurtsoak» aipatzen dituzte, eta argi uzten dute klausula ontzat emateko asmoa dutela kasu guztietan, hitzez hitz esaten dutenean «ez lukeela zentzurik izango ebazteke dauden errekurtso guztietan jurisprudentzia-doktrina hori errepikatzea».

Testuinguru horretan, gaineratzen du «Auzitegiak uler lezakeela» kontsumitzaileek beren demanda ez kentzea «prozesu-abusua dela, eta kontuan hartuko lukeela kostuei buruzko erabakia hartzean».

Hori ez litzateke guztiz harrigarria izango Auzitegi Gorenak IRPHaren arloan izan duen ibilbidea ezagututa, 1590/2025 eta 1591/2025 epaiak argitaratu eta gutxira Raquel Blázquez Martín magistratuak ez balu esan «bi epai horiek osatu beharreko jurisprudentzia-multzo baten parte direla», eta aitortu ez balu ez dagoela segurtasun juridikorik.

Magistratuak Bartzelonako Abokatuen Elkargoan 2025eko azaroaren 24an eman zuen hitzaldian defendatu zuen «kasuz kasu joan» behar dela, «noizbait, proportziorik ezaren irizpideak ezarri beharko ditugula eta proportziorik ezaren irizpide horiek kasuistikoki finkatu beharko ditugula». Magistratuak sei epai berri iragarri zituen abendurako, eta adierazi zuen jada emandako biekin eta iragarritako seiekin «segurtasun juridikoa emango duen doktrina-gorputz bat osatzea espero dugu».

Horrenbestez, 1590/2025 eta 1591/2025 epaien ondoren dagoen segurtasun juridikorik eza aitortu zuen, epai horiek ez baitute irizpiderik ezartzen IRPH klausulak abusuzkotzat jotzeko adinako desoreka dakarren ala ez erabakitzeko. Irizpide falta hori agerikoa da, eta, espero bezala, konferentziara bertaratutako abokatuek galdetu zuten. Magistratuak «abenduaren 10erako edo 11rako adierazi diren» sei epai berrietara jo zuen, eta onartu zuen «neurriz kanpoko irizpideak ezarri beharko ditugula». Gaineratu zuenez, «gehiegikeriaren kontrolarekin doitu behar dugunean, jarraibideak eman beharko ditugu zer den desproportzioa eta zer ez den desproportzio garrantzitsua azaltzeko; bi epai horiek osatu beharreko jurisprudentzia-atal baten parte dira».

Galde daiteke zer gertatu den 2025eko azaroaren 24ko deklarazio horietatik Gorenak epai bakar bat gehiago argitaratu ez dezan eta autoen benetako lasterketa bati ekin diezaion, Gorenak bere kasua aztertzeko zain dauden milaka kaltetuei kostuak ezartzeko mehatxua eginez. Onuradun nagusia bankuak izango dira berriz ere, milaka familiak mehatxu horren aurrean atzera nola egiten duten ikusiko baitute, eta bere kasua gauza epaitua izatera pasatuko da, etorkizunean atzera egiteko itxaropenik gabe, nahiz eta Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak Espainiako Auzitegi Gorena berriro zuzendu. Gogoratu behar da Maite Ortiz eta José María Erauskin abokatu aitzindariek iragarri dutela epaiketa aurreko auzi berriak Luxenburgora eramateko asmoa dutela, eta Raquel Blázquez magistratuak berak esan zuen bere hitzaldian ez dutela baztertzen epaiketa aurreko gai berriak egotea. Esan zuen, halaber, askotan kosta egiten zaiela Europako epaiak ulertzea. Zalantzak badituzte eta beren epaiak berriro eztabaidagarriak direla uste badute eta beste epaile batzuek Europari galdetzen amaituko badute, zergatik ez dute beraiek galdetzeko apaltasuna? Zergatik egin kalte itzulezina segurtasun juridikorik eza horrekin beren eskaria epaitua ikusten ari diren milaka familiei?

Segurtasun juridikorik eza eta esperpentoa hain dira handiak, ezen epai batzuek ebazten baitute ez dagoela desorekarik aplikatutako diferentziala zein den jakin ere egin gabe. Gogora dezagun Europak kalkulu-metodoa eta ateratzen den tipoa alderatzeko agindu duela. Auzitegi Gorenak ez dio men egin aginduari, eta uko egin dio kalkulu-metodoa konparatzeari; emaitzazko tipoa baino ez du alderatu, eta iruditu zaio desoreka ez dela garrantzitsua aztertutako kasuan. Baina ez du esan zergatik edo zenbat mila eurotik gora uste duen desoreka garrantzitsua dela. Testuinguru horretan, Bartzelonako Probintzia Auzitegian magistratu jaun-andreek kubata gorde diote Regadera Magistratu txostengileari, eta hark abenduaren 9ko 749/2025 bere epaian esan du aztertutako kasuan ez dagoela desorekarik, erakundeak zer diferentzial positibo aplikatu zuen ez jakin arren. Harrapazank. Regadera jaunak diferentzial positiboari buruz esan duenez, haren zenbatekoa “ez dago berariaz jasota autoei aurkeztutako dokumentazioan, baina merkatuaren ohiko jardunbidearen arabera, IRPH maileguetan ehuneko 0,25-0,60 ingurukoa zen”. Eta ezetz, ez zaiola hainbesterako iruditzen, ez izateko astunak.

Inork pentsa al dezake desoreka epaitu daitekeenik aplikatutako diferentziala ezagutu ere egin gabe? Abiadura-muga edo odoleko alkohol-muga gainditu duen gidaria epaitzearen antzekoa izango litzateke, mugak zenbatean gainditu dituen jakin gabe. Edo serieko hiltzaile bat epaitzea, zenbat biktima izan zituen jakin gabe, serieko hiltzaileen ohiko jardunean oinarrituta. Filmetan horrek ez luke zentzurik izango, baina Espainiako justiziarentzat, IRPH arloan, badirudi denak balio duela.
Zentzu horretan, oso interesgarria da Maite Ortiz eta José María Erauskin abokatu aitzindarien ekarpena, kasu bakoitzean antzemandako desoreka maileguaren bizitza osora estrapolatzea, zenbat euro den kalkulatzea eta maileguaren printzipalarekin alderatzea proposatu baitute. Mailegatutako kapitalaren % 3 ez ordaintzeak aukera ematen dienez bankuei familiak etxetik botatzeko, Ortizek eta Erauskinek proposatu dute, era berean, mailegatutako kapitalaren % 3aren baliokidea den desoreka desoreka agerikotzat hartzea eta, beraz, klausula abusuzkotzat jo daitekeela. IRPH Stop Gipuzkoa erakundetik, behingoagatik, ez gatoz bat eta proposatzen dugu muga % 1,5ean ezartzea, etxebizitza izateko dugun eskubidea banketxeek gure finantzaketa-premiarekin dirua irabazteko duten eskubidearen bikoitza baita gutxienez.
Gogoan izan gure webean desoreka hori kalkulatzeko kalkulagailu bat dagoela.

Magistratuak bere hitzaldian erabilitako aurkezpena esklusiban argitaratzen dugu. Gure iruzkinak gehitu ditugu. Hemen deskargatu dezakezu.