IRPHa Europara itzuli da: Donostiako epaitegi batek 13 galdera bidali ditu, Auzitegi Gorenaren jurisprudentzia behin betiko desegin lezaketenak

IRPHa Europara itzuli da: Donostiako epaitegi batek 13 galdera bidali ditu, Auzitegi Gorenaren jurisprudentzia behin betiko desegin lezaketenak

Eva Cerón epaileak beste galdera prejudizial bat aurkeztu du, Maite Ortiz eta José María Erauskin abokatu aitzindariek emandako argudioetan oinarrituta.

Gipuzkoako Fiskaltzak ekimena babesten du, Auzitegi Gorenaren jarrerari buruzko zalantzak partekatzen baititu.

IRPH Stop Gipuzkoak albistea ospatzen du, eta uste du klausula amaitzeko behin betiko urratsa izan daitekeela.

Donostia, 2026-07-19

Maite Ortiz eta José María Erauskin IRPH arloko abokatu aitzindariek auto baten berri eman zuten joan den astean. Auto horren bidez, Eva Cerón Ripoll magistratuak, Donostiako Auzialdiko Auzitegiko Atal Zibileko 8 zenbakiko Plazako epaile titularrak, Europar Batasuneko Justizia Auzitegiari (EBJA) auzi horri buruzko 13 galdera zehatz egiten dizkio.

Gogorarazi behar da epaiketa aurreko bidalketari esker estatu kideetako auzitegiek, auzi baten testuinguruan, EBJAri galdetzen diotela Batasuneko Zuzenbidearen interpretazioari buruz. EBJAk ez du auzia ebazten; aitzitik, auzitegi igorleari dagokio EBJAren erantzunaren arabera ebaztea.

Ortiz eta Erauskinek IRPH lehen aldiz EBJAra eramateko jarraitu zuten bide bera da, eta 2020ko martxoaren 3ko epaian ondorioztatu zen. Europako Auzitegiak IRPHari buruzko epaia eman zuen lehen aldiaren ondoren, auzitegi berak beste lau aldiz eman ditu erabakiak. Horietan guztietan, EBJAk arrazoia eman die kontsumitzaileei, eta haien interesen aldeko irizpideak ezarri ditu. Hala ulertu dute bost gaiak helarazi dituzten epaileek; izan ere, Luxenburgotik erantzuna jaso ondoren, kasu guztietan ebatzi dute IRPH klausula baliogabetzea, gehiegizkoa izateagatik. Hala ere, Espainiako Auzitegi Gorenak, Europako azalpen horien interpretazio bitxiak eginez, ontzat ematen ditu oraindik IRPH klausulak. Horrek prebarikazio-akusazioak eragin ditu.

Joan den astean ezagututako autoan, Eva Cerón magistratuak Auzitegi Gorenak ezarritako jurisprudentziari buruzko zalantza arrazoituak adierazi zituen 2025eko azaroaren 11ko 1590/2025 eta 1591/2025 epaietan. Autoak adierazten du 13 galderak auzi-jartzaileak eskatuta egin direla, Maite Ortiz eta José María Erauskin abokatuek ordezkatuta (Donostiako Abogados Res bulegokoak). Horiek dira aitzindariak IRPH klausularen aurkako borroka judizialean. Abogados Res bulegoak Youtubeko bere kanalean argitaratutako bideo batean, José María Erauskinek autoa ospatzen du, eta adierazten du magistratuak beraiek proposatutako 13 galderak hobetu dituela.

Autoa irakurrita (Donostiako bulegoaren webgunean dago eskuragarri), egiaztatu daiteke, gainera, fiskaltzak babestu egin duela epaiketa aurreko galdera egitea Europari, eta hori garrantzi handiko berritasuna da.

Luxenburgora bidalitako dokumentuak modu irmo eta arrazoituan zalantzan jartzen ditu 2025eko azaroaren 11ko epaiak eta Auzitegi Gorenak orduz geroztik hartu duen jarrera.

Auzi prejudizial hori bat dator Palmako Auzialdiko Auzitegiak urte bereko apirilean egindako igoerarekin, eta ezin da baztertu beste epaile batzuek gauza bera egitea, Auzitegi Gorenak hartutako jarrera eta erabilitako argudioak benetan eskandalagarriak baitira.

Aurreko astean ezagututako hamahiru galderetatik lehenak zalantzan jartzen du ea onargarria den Auzitegi Gorena auto seriatuak ematen ari den, demandatzaileei ohartaraziz aldez aurretik jakin dezaketela zein izango den beren epaiaren zentzua, eta ohartaraziz ezen, atzera egiten ez badute, kostuak ordaintzeko kondena egon daitekeela. Epaileak nabarmendu du Auzitegi Gorena hasi dela epaiak ematen kostuak ordaintzera kondenatzeko, eta galdetu du ea berak ere demanda ezetsi behar duen eta demandatzaileak kostuak ordaintzera kondenatu behar dituen.

IRPH Stop Gipuzkoaren iritziz, galdera hori, beste askok bezala, erretorikoa da gehienbat: aski ezaguna da EBJAk mailegu bakoitzaren banakako azterketa agindu zuela, eta, beraz, argi dago Auzitegi Gorenak errieta jasoko duela. Hala ere, ez dago konpentsazio-mekanismorik Auzitegi Gorenak EBJAren epai berria baino lehen abian jarriko dituen dozenaka edo ehunka kasurentzat.

Bigarren eta hirugarren galderak oso polemikoa den beste puntu bati buruzkoak dira: Auzitegi Gorenaren ustez, IRPH klausulak gardentasun-kontrola gainditzen du kontratuan Espainiako Bankuaren 5/94 zirkularra aipatzen bada. Hori erabateko anomalia juridikoa da, eta Auzitegi Goreneko magistratuak ez dira ausartzen pertsonalki defendatzera. Hain zuzen ere, Raquel Blázquez Martín magistratuak adierazi zuen informazio horrek kontratu aurrekoa izan behar duela beti, eta bankuak frogatu behar duela behar besteko denboraz eta kalitatez eman duela, kontsumitzaileak azter dezan. 2025eko azaroaren 24an esan zuen, Bartzelonako Abokatuen Elkargo Ohoretsuan (ICAB) emandako hitzaldi batean, eta hiru aldiz errepikatu zuen, bertaratutako abokatuen galderen aurrean. Raquel Blázquez Martín magistratu bera orain gardentasun-kontrola gainditutzat ematen duten epaiak ematen ari da, klausulan bertan 5/94 Zirkularra aipatze hutsagatik.

Hau, IRPH Stop Gipuzkoaren iritziz, familiei iseka egitea da, eta ICABekiko errespetu falta latza ere bai. Izan ere bere egoitzan esandakoaren aurkakoa ari da egiten. Harrigarria da da ICABen eta haren dekano Cristina Vallejoren isiltasuna eta erreakziorik eza, konferentzia moderatu eta hark berak errepikatu baitzuen, argi geratzen zela informazioa aldez aurretik eman behar zela.

Eva Cerón magistratuak puntu horren inguruan dituen zalantza nabarmenak azaldu ditu, eta, gainera, azpimarratu du zirkular tekniko bat dela, profesionalei zuzendua, eta ez kontsumitzaileei, eta gutxi arte ezin zela Interneten kontsultatu. EBJAk eztabaida argitu beharko du.

Laugarren galderak ere erantzun errazekoa dirudi: Donostiako epaitegiak galdetu du ea Auzitegi Gorenak aplika dezakeen Espainiako legeriara eraman ez den artikulu bat, eta, beraz, botere legegilearen eskuduntzak inbaditu ditzakeen. Hain zuzen ere, 93/13/EEE Zuzentarauaren 4.2 artikuluak ezartzen du kontratuaren xede nagusiari eragiten dion klausula batek, gardentasun-kontrola gainditzen badu, ez duela abusuzko kontrola egin behar, eta automatikoki baliozkotzat jo behar dela. Artikulu horren transposizioa egin ez zuenez, Espainiako estatuak hobetu egin zuen kontsumitzailearen babesa, eta Europako esparruak horretarako aukera ematen du (ez, ordea, kontrako zentzuan). Eva Cerón magistratuak azaldu duenez, dirudienez, iritzi korronte batek adierazten du botere legegilearen transposiziorik eza ez zela nahita egin, baizik eta diputatu batzuek Kongresuko bozketan egindako akats baten ondorioz, eta harridura adierazten du botere judizialak botere legegilearen ustezko akats hori zuzendu nahi duelako.

Botere-banaketari buruzko lehenengo gaia dirudi; EBJAk zer dioen ikusiko dugu. Harrigarriena da autoak azaltzen duela hori EBJAk argitu zuela eta Espainiako Auzitegi Gorenak onartu zuela, baina itxuraz instrukzioa ahaztu dute eta lehengora itzuli dira.

Hurrengo hiru galderek 5/94 zirkularraren arabera IRPH bati dagozkion maileguei aplikatu behar zaien diferentzial negatibo ospetsuari egiten diote erreferentzia, ohiko tipoen gainetik kokatzea saihesteko. Eva Cerónen ustez, EBJAk lehenago ere esan du erakundeek gutxienez diferentzial negatibo horren beharraren berri eman behar zutela, eta kontratuan aplikatutako diferentzial deusez edo positiboaren aurka jarri behar zutela. Bosgarren galderan, berriz, zalantzan jartzen du bankuaren betebehar hori 5/94 zirkularra aipatze hutsarekin betetzen den.

Seigarren galdera ere deigarria da, eta Auzitegi Gorenaren epaien beste alderdi polemiko batean jartzen du arreta. Espainiako goi-auzitegia ausartu da esaten, EBJAren iritziz, bankuei zuzendutako zirkular batean diferentzial negatiboaren beharrari buruzko adierazpena tresna hutsa dela zirkularraren irakurleak (bankuak) uler dezan UTB kontzeptuaren esanahia; ez da ohar bat diferentzial negatiboak erabiltzeko beharrari buruz. Inork ez du hori ulertu EBJAren epaietan, eta ez dirudi zentzuzkoa denik inork horrela interpretatzea 5/94 zirkularraren testua; beraz, Eva Cerón magistratuak galdetzea erabaki du.

Zazpigarren galderaren helburua da argitzea ea profesionalak diferentzial negatibo baten beharraren berri ez ematea omisio engainagarria den, eta, hala bada, nola baloratu behar duen alderdi hori gardentasunaren eta abusuaren epaiketetan.

Zortzigarren eta bederatzigarren galderetan, Eva Cerón magistratuak eskatu du EBJAk konfirmatu dezala abusuaren kontrola murriztu behar ote den, Auzitegi Gorenak egin duen bezala, desoreka material soilik ekonomikoa kontrolatzera. Epaileak azaldu duenez, haztatu gabeko batez besteko sinple gisa kalkulatzean, erraz manipulatu daiteke eta ez da oso adierazgarria merkatuan. Euriborraren metodoa ez dator bat kalkulu-metodo horrekin, eta Auzitegi Nazionalak duela gutxi emandako epai bat aipatzen du, IRPH manipulatu zuen banku-erakunde bati milioikako isuna jarri ziola berresten duena.

IRPH Stop Gipuzkoak uste du oso galdera egokiak direla, eta berriro jartzen dutela arreta IRPHren kalkulu-metodoaren gabezietan. EBJAk eskatu zuen hori aztertzea, baina Auzitegi Gorenak ez du guztiz kontuan hartu.

Hamargarren gaiak ere kalkulu-metodoari eragiten dio: UTB tasen batez besteko gisa kalkulatzen denez, IRPHak barnean hartzen ditu komisioak eta gastuak, eta, IRPHari loturiko maileguen kasuan, mailegu beraren gastuei gehituko litzaizkieke, horiek egotekotan, eta epaileak galdetzen du ea ordainsari bikoitz posible hori alde batera uztea, Auzitegi Gorenak egin duen bezala, legearen araberakoa den.

Hamaikagarren eta hamabigarren galderek zehatz-mehatz kritikatzen dute Auzitegi Gorenak planteatutako desorekaren azterketa. Alde batetik, Auzitegi Gorenak IRPHa aplikatzeko tasa efektiboa alderatzeko erabiltzen dituen adierazleak azaltzen dira, eta eragozpenak azaltzen dira. Adibidez: maileguaren hasierako tasa finkoarekin alderatzeak ez dirudi antzeko zenbatekoa eta iraupena duten beste mailegu batzuekin alderatzeko baldintza betetzen duenik, auzitan den maileguaren interes-tasa bat delako. Era berean, Auzitegi Gorenak aukeratutako mota sintetikoa ere zalantzan jartzen da, batez besteko UTBa delako (beraz, ezin dira aztertu den maileguaren TINarekin alderatu) eta kontsumorako maileguak barne hartzen dituelako. Epaileak galdetu du ea ez ote den askoz egokiagoa izango maileguaren TINa data berean sinatutako hipoteka-maileguen batez besteko TIN tipoarekin alderatzea, Espainiako Bankuaren serie zehatz bat aipatuz, zeina, gainera, Europako Banku Zentralak erreproduzitzen baitu.

Azken galderan, Donostiatik bidalitako autoak Luxenburgoko epaileei azaltzen die Auzitegi Gorenak, IRPHa egokiak ez diruditen adierazle batzuekin aplikatzearen ondoriozko tasa alderatu ondoren, desoreka garrantzitsurik ez dagoela zehazten duela, abusuzotzat hartuko litzatekeen zenbatekoa finkatu gabe. Gainera, jakinarazi du estatu osoko epaitegiak eta auzitegiak ildo horri jarraitzen ari direla, eta erabaki dutela ez dagoela desorekarik muga objektibo batekin alderatu gabe.

Epaileak Ortizek eta Erauskinek ekarritako zenbait kasu azaldu ditu, eta horien artean exekuzio kasu bat nabarmendu du: familia bat etxegabetua izan daiteke, mailegatutako kapitalaren % 70 adinako desoreka egiaztatu bada ere.

Motibazio falta eta subjektibotasun hori saihesteko, epaileak Maite Ortizen eta José María Erauskinen proposamenari buruz galdetu du: maileguaren printzipalaren % 3aren baliokidea den hipotekaren ordainketa atzeratzea familia zordunaren etxegabetzea ahalbidetzen duen larritasuntzat jotzen denez, bidezko elkarrekikotasunean % 3ko desoreka garrantzitsutzat jo liteke abusuzko judizioaren ondorioetarako.

Magistratuak planteatutako konparazio-metodoa eta % 3ko muga guztiz bat datoz IRPH Stop Gipuzkoaren web-orriko desoreka-kalkulagailuan kontuan hartutakoekin, eta plataformak EBJAri berariaz galdetzea ospatzen du, uste baitu metodo egokia dela.

IRPH Stop Gipuzkoak oso balorazio positiboa egin du auto horri buruz. Europatik etorritako aurreko bost erabakiek markoa itxi diote Auzitegi Goren oso irudimentsu bati IRPHren arloko bankuaren aldeko epaiak justifikatzen dituzten argudioak bilatzeko orduan, eta EBJAk hamahiru galdera horiei emandako erantzunak behin betiko aizkorakada ekarriko du.

Argi dago ezin dugula konfiantza izan Espainiako justizian, eta EBJAk bakarrik berma dezakeela bidezko epaiketa. Galdera hau da: nork konpentsatuko ditu urte hauetan guztietan bidean geratzen ari diren ehunka familiak?

IRPH: kaltetuak kostuak ordaintzera kondenatzen hasi da Auzitegi Gorena

IRPH: kaltetuak kostuak ordaintzera kondenatzen hasi da Auzitegi Gorena

Gorenak milaka kaltetu mehatxatu zituen helegitea bertan behera utz zezaten, eta badirudi mehatxua betetzeko prest dagoela

Raquel Blázquez Martín magistratuak bere adierazpenekin kontraesanean dagoen epaia ebatzi du, eta IRPH Stop Gipuzkoatik erruki dugu

Donostia, 2026-6-16

Ekainaren 3ko data daraman 851/2026 epaian, nahiz eta joan den astean argitaratu, Auzitegi Gorenak bere mehatxua betetzen du, hau da, IRPHaren eraginpean dauden eta errekurtsoa kentzen ez duten guztiak kostuak ordaintzera kondenatzea.

2025eko azaroaren 11n, Gorenak 1590/2025 eta 1591/2025 epaiak eman zituen, eta horien bidez, IRPHaren arloan bere irizpidea finkatu nahi izan zuen. Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak behartuta iritsi ziren epai horiek, zienak bosgarren aldiz zuzendu zituen Gorenaren aurreko erabakiak, betiere bankuen aldekoak. Hala ere, aipatutako epaiek bankuen aldeko jarrerari eusten diote, eta, horregatik, gaia Luxenburgora bidean da seigarrenez.

Bien bitartean, 2025eko abendutik, Gorena ehunka auto argitaratzen ari da, esanez alderdiek «aldez aurretik badakitela zein izango litzatekeen salaren ebazpenaren zentzua», bankuaren aldeko 1590/2025 eta 1591/2025 epaiak aipatuz. Autoek «IRPH klausularen baliozkotasunari buruz sala honetan jarritako milaka errekurtsoak» aipatzen dituzte, eta argi uzten dute klausula ontzat emateko asmoa dutela kasu guztietan, hitzez hitz esaten dutenean «ez lukeela zentzurik izango ebazteke dauden errekurtso guztietan jurisprudentzia-doktrina hori errepikatzea».

Hori guztiz kontrakoa da Europako Auzitegiak ezarritako irizpidearekin, hau da, kasu bakoitza xehetasunez aztertu behar dela, eta Gorenak banka bultzatzeko eta IRPH aplikatuz bidegabe kobratutako zenbatekoak itzultzetik salbuesteko duen interes nabarmenari erantzuten dio.

Nolanahi ere, orain ezagutu den epaiak oraindik eskandalagarriagoak diren alderdiak biltzen ditu.

Epaiaren arabera, IRPH klausulak gardentasun-kontrola gainditzen du, kontsumitzaileari Espainiako Bankuaren 5/1994 zirkularra aipatu zitzaiolako. 1590/2025 epaian ezarritako irizpide hori oso kritikatua izan da zirkular hori profesionalentzat idatzita dagoelako, eta ez kontsumitzaileentzat, eta IRPHari lotutako mailegu gehien-gehienak kontratatu ziren egunetan zirkular hori ez zegoelako eskuragarri interneten.

Baina larriena da epaiak inolako zalantzarik gabe baieztatzen duela nahikoa zela kontsumitzaileari 5/1994 zirkularra notarioaren bulegoan sinatu behar zen egunean bertan aipatzea. Aipamenik ez behar besteko aurrerapenaz, kontsumitzaileak interneten eskuragarri ez zegoen dokumentu hori auskalo non bilatzeko denbora izan zezan. Horrek guztiz kontraesanean jartzen du Raquel Blázquez Martín magistratuak, orain ezagutzen den epaiaren eta 1590/2025 epaiaren txostengileak, 2025eko azaroaren 24an Bartzelonako Abokatuen Elkargoan (ICAB) emandako hitzaldian adierazitakoa.

Blázquez magistratuak bertaratutako abokatuen aurrean bi epaiak azaldu ondoren, Silvia Pardo Prado ICABeko kontsumo ataleko presidenteak berariaz zalantzan jarri zuen zirkularraren erreferentzia eskrituran soilik sartzearen baliozkotasuna: «Banketxeak aipatzea bakarrik balio al du? Zein unetan? Sinatzeko unean, notarioaren aurrean, ez dio denborarik ematen ikertzen hasteko». Raquel Blázquez magistratuak adierazi zuenez, «epaiak oso trinkoak dira, eta ziurtzat jo ditugu eragiten ez zizkiguten gai batzuk», «ez dugu espreski esan, behin eta berriz esana baitugu kontsumitzaileak gardentasun-kontrol oro salbatzeko behar duen informazioa kontratuaren aurreko informazioa dela, eta hori horrela da IRPH klausuletan», «kontsumitzailea notariotzan irakurtzen ari denean jakiten badu hori ez da kontratuaren aurreko informazioa», «epaiak eta epaiak daude, kontratuaren aurreko informazioa beste gauza bat da, eta jurisprudentzia horrek, noski, indarrean jarraitzen du, eta bereziki aplikatzekoa da edozein kontratu-klausula jokoan duten gai guztietan».

Argi zirudien, beraz, sinatu aurretik entregatu behar dela zirkularrari buruzko erreferentzia, eta hori epaileak egiaztatu behar duela. Baina konferentziara joandako abokatuetako batek gai horri buruz galdetu zuen berriz ere, esanez «notariotzan ezinezkoa dela BOEak irakurtzea», eta magistratuak berriro esan zuen «kontsumitzaileak kontratuaren aurretik behar duen informazioa behar besteko aurrerapenarekin eman behar dela».

Hala ere, zazpi hilabete geroago, magistratu berak kostuak ordaintzera kondenatzen du familia bat, bere eskriturak 5/1994 zirkularra aipatzen duelako, eta berariaz adierazten du «nahikoa dela Espainiako Bankuaren 5/1994 zirkularrera erreferentzia eskrituran jasotzea». Eskrituran. Ez informazio-liburuxkan, ez aurretiazko dokumentuetan. Behar besteko aurrerapenik eskatu gabe.

Deigarria da, halaber, kostuak ordaintzeko kondena ezartzerakoan magistratuak adieraztea «arrazoizko denbora bat igaro dela 1590/2025 eta 1591/2025 epaiak eman zirenetik», eta «errekurtsogileak aukera izan du kasuaren inguruabarrak epai horietan ezarritako jarraibideekin bat zetozen baloratzeko eta errekurtso horretan atzera egiteko». Deigarria da, ICABen konferentzia egin zenetik ere arrazoizko denbora bat igaro delako, eta, bertan, Raquel Blázquez magistratuak onartu zuelako «bi epai horiek osatu beharreko jurisprudentzia-kidego baten zati direla», «kasuz kasu joan» behar dela defendatu zuen, «noizbait, proportziorik ezaren irizpideak ezarri beharko ditugula, eta proportziorik ezaren irizpide horiek kasuistikoki finkatu beharko ditugula», eta segurtasun juridikorik eza aitortu zuen «segurtasun juridikoa emango duen doktrinaren gorputz bat eratzea espero dugula» hitzez hitz baieztatzean. Baieztapen horiek konferentziara bertaratutako abokatuen ageriko ezinegonari erantzuten zioten; izan ere, egiaztatu zuten 1591/2025 epaiak uste zuela aztertutako kasuaren desoreka ez zela nahikoa klausularen abusutasuna deklaratzeko, baina ez zuela gutxieneko desoreka irizpiderik finkatzen IRPH klausula abusuzkotzat jotzeko. Bada, zazpi hilabete geroago, ez dago horri buruzko berritasunik, ez dago gehiegikeriaren gutxieneko zenbatekoa ezartzen duen epairik, eta Gorena, magistratuak onartutako segurtasun juridikorik eza horretan, demandatzaileak kostuak ordaintzera kondenatzen hasi da.

IRPH Stop Gipuzkoak uste du eskandalu berri baten aurrean gaudela, eta pena sentitzen du Raquel Blázquez magistratuagatik. Izan ere, penagarria da ikustea buru distiratsu bat horrelako epai baldarra ematera jaitsia, bere bulegoaren iluntasunetik idatzita, jendaurrean defendatzeaz lotsatzen den argudioekin, eta Europatik berriro zuzenduko dela jakitun. Izan ere, Bartzelonako konferentzian aitortu zuen litekeena dela gaia Europar Batasuneko Justizia Auzitegira itzultzea. Hala espero dugu kaltetutako familiok, aspaldi galdu baikenuen Espainiako sistema judizialean konfiantza.

Era berean, ICABen erreakzio baten falta sumatzen da, haren egoitzan baieztapen faltsuak egin baitziren.

Espainiako Auzitegi Nazionalak berretsi egin du IRPHa manipulatzeagatik Ibercajari jarritako bost milioitako zigorra

Espainiako Auzitegi Nazionalak berretsi egin du IRPHa manipulatzeagatik Ibercajari jarritako bost milioitako zigorra

Erakundeari 5 milioi euroko isuna jarri zioten IRPHaren balioan gorantz eragiteagatik

IRPH Stop Gipuzkoa elkarteak gogorarazi du manipulazio horrek eragindakoak ez direla mugatzen erakunde horren bezeroetara, eta konpentsazio bat eskatu du

Donostia, 2026-6-4

Espainiako Auzitegi Nazionalaren 1986/2026 epaiak, 2026ko apirilaren 29koak, nahiz eta aste honetan ezagutara eman, berretsi egiten du Ibercajari ezarritako 5 milioi euroko isuna, IRPH indize ofiziala kalkulatzeko Espainiako Bankuari informazio okerra bidaltzeagatik. Ebazpen horrek egiaztatzen du erakunde laguntzaile bakar baten jokabideak estatu osoan ehunka mila hipotekari aplikatzen zaien indize bat desitxuratu dezakeela, beste erakunde batzuetako bezeroei ere eraginez.

Epaiaren arabera, Ibercajak okerreko datuak bidali zizkion Espainiako Bankuari, IRPHa kalkulatzeko kontuan hartu behar ez ziren eragiteak kontuan hartuz eta eman behar zituen UTB balioak oker kalkulatuz. Epaitegiak uste du ez-betetze larria dela, eta horrela justifikatzen du Espainiako Bankuak 2022an ezarritako eta Ekonomia Gaietarako eta Eraldaketa Digitalerako Ministerioak 2023an berretsitako isun larria.

Nahiz eta orain arte ez den publiko egin erakunde horrek zenbat hilabetetan eman zuen informazio okerra, ezta zehaztasun faltaren garrantzia ere, epaiak argi uzten du IRPHaren emaitzan izandako eragina inflazionista izan zela, eta erakundeak berak ukatzen ez dituen onurak eman dizkiola bankuari. Epaiak adierazten du ezin dela jakin guztizko eragina, beste entitateen bezeroei ere eragiten dielako.

Manipulazio kasu hau icebergaren punta baino ez da agian, milioi bat familia baino gehiagori eragin dien iruzurrezko praktika batean, hipoteka-mailegua IRPHari erreferentzia eginda edukitzeagatik. Hala ere, IRPH Stop Gipuzkoak uste du ziur aski bankuen irregulartasun kopurua oso txikia izango dela, eta aurrekoa arrazoi sinple bezain kezkagarri batengatik: erakundeek eragina izan dezakete IRPHaren emaitzan, indarrean dagoen araudia urratu gabe ere.

2014an frogatu zen hori, IRPH Stop Gipuzkoak argitaratutako eta Juan Etxeberria Murgiondo Estatistika Aplikatuko katedradunak egindako txosten batean. Etxeberria doktoreak IRPHa kalkulatzeko metodologia aztertu zuen eta erakunde bakoitzak indizearen hileko emaitza “eragin, manipulatu eta baldintzatu” dezakeela frogatu zuen. Txostenak ondorioztatzen zuenez, Espainiako Bankuak erabilitako batez besteko sinplea dela eta, edozein erakundek du IRPHaren balioan eragin guztiz kuantifikagarria izateko gaitasuna. Eragin hori banaka lortu dezakete, beste erakunde batzuekin akordiorik egin beharrik gabe, eta araudia urratu gabe.

Hori izan da indize honen eraginpeko pertsonen erreklamazio historikoetako bat: IRPHa manipulagarria da. Bankuak beti saiatu dira hori ukatzen, manipulazioagatiko zehapen-espedienterik ez dagoela aipatuz, eta horrek, berez, ez du balio indizea manipulagarria ez dela frogatzeko. Norbait hilezkorra dela esatea bezala da, inoiz hil ez delako. Hemendik aurrera, ezin izango dute argudio hori ere erabili.

IRPH Stop Gipuzkoa elkarteak positibotzat jo du 5 milioi euroko isuna, eta zenbateko hori kaltetutako familien artean banatzea eskatzen du. Gainera, manipulazioak eragindako IRPH balioak zuzentzea eta dagozkien hipoteka-kuotak berriro kalkulatzea eskatzen du, eta aldeak eragindako familiei itzultzea.

Bestalde, nabarmentzekoa da IRPH klausularen deuseztasuna lortzeko bide judizialak irekita jarraitzen duela. Espainiako Auzitegi Gorenak klausula hori berriro ontzat eman ostean, badirudi Europar Batasuneko Justizia Auzitegira itzuliko dela auzia, eta hark seigarrenez eman beharko duela bere iritzia. Aurreko aldietan, Gorenak banketxeen alde duen jarrerari buruzko zalantzak zituzten epaile espainiarrek igorritako epaiketa aurreko auziak ebatzi behar izan zituen. Bost aldietan, Europako Auzitegiak Espainiako Gorena zuzendu zuen. Hala ulertu zuten epaitu aurreko auziak igorri zituzten bost epaileek, Europaren erantzuna ikusita, IRPHa baliogabetzeko epaiak eman zituztelako, abusuzkoa dela ebatzita. Baina Gorenak gero eta modu irudimentsuagoan berrinterpretatu ditu Europako erabaki guztiak, eta klausula ontzat ematen jarraitzen du. 2025eko azaroan ebatzi zituen 1590/2025 eta 1591/2025 azken epaien ondoren, gainera, ehunka auto argitaratzen ari da, familia demandatzaileak kostuak ordaintzera kondenatzeko mehatxatuz, demanda kentzen ez badute. Benetako eskandalua da, eta hori konpontzeko Europako Auzitegiarengan baino ezin gara fidatu.

IRPH klausula ontzat ematen duen epai berria Epaitegi Gorenean

IRPH klausula ontzat ematen duen epai berria Epaitegi Gorenean

Gorenak ez dio jaramonik egiten Europako Auzitegiari, ez baititu konparatzen ez kalkulu-metodoa ez IRPHa diferentzial negatiborik gabe aplikatzearen ondoriozko balioa

Baliozko irizpiderik ezarri gabe jarraitzen du, eta, aldi berean, dozenaka auto argitaratzen ditu, demandatzaileei demanda kentzeko gonbita eginez, kostuak ordainarazteko kondenaren mehatxupean.

Donostia, 2026/1/30

Gaur ezagutu den 2025eko abenduaren 23ko 1948/2025 epaiak aurreko azaroaren 11ko 1590/2025 eta 1591/2025 epaien ildotik jarraitzen du, eta ontzat ematen du IRPH klausula, behar besteko oinarririk gabe eta Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren esanei men egin gabe.

Hain zuzen ere, Europako Auzitegiak, IRPH arloan Espainiako Gorena zuzendu duen bost aldietatik azkenekoan, IRPH eta Euriborra kalkulatzeko metodoa alderatzeko agindu zion, baita mailegu bakoitzean IRPH aplikatzearen ondoriozko tasa merkatuan aplikatutako interes-tasekin alderatzeko ere.

1591/2025 epaiak ez zuen metodoaren konparazioa egin, eta gaur ezagututako epaian ez da puntu hori zuzendu; beraz, desobedientzia berretsita geratu da.

Emaitzazko tasaren konparazioari dagokionez, 1591/2025 epaian merkatuaren adierazgarri ez diren estatistikak erabili ziren konparaziorako, eta, beraz, Luxenburgoren baldintzekin bat ez datozenak. Gainera, eta kontratuan ateratzen den tasa Gorenak berak hautatutako estatistikak baino handiagoa bazen ere, Gorenak uste zuen eragindako desoreka ez zela behar bezain nabarmena klausularen abusuzkotasuna deklaratzeko, eta zehaztu gabe utzi zuen zenbaterainokoa izan behar den desoreka hori.

Gaur ezagutu den epaian, esperpentoa are handiagoa da: kontratua 2000. urtekoa da, eta Gorenak aukeratutako estatistiketako bat ere ez dago eskuragarri data horretarako; beraz, konparazioa ezinezkoa da. Baldintza horietan, ateratzen den tasa maileguaren hasierako tasa finkoarekin eta Euriborraren balioarekin alderatzen du Gorenak. Biak dira baxuagoak, baina aldea ez zaio «garrantzitsua edo neurriz kanpokoa» iruditzen, eta, beraz, ontzat ematen du klausula, alde garrantzitsua zer irudituko litzaiokeen esan gabe.

IRPH Stop Gipuzkoa elkarteak gogorarazi nahi du plataforma honek txosten ekonomiko-finantzario bat argitaratu zuela, Gorenak konparaziorako proposatu zituen serie estatistiko guztiak baztertzen zituena, eta merkatuan aplikatutako interes-tasen adierazgarritzat har daitekeen serie bat proposatu zuela. Etxebizitzaren batez besteko kreditu-tasa haztatua da, Espainiako Bankuaren Estatistika Aldizkarian 19_4.2 seriean argitaratua, eta MIR.M.ES.B.A2C.A.R.A.2250.EUR.N seriean Europako Banku Zentralak argitaratua (Espainiako Bankuak emandako datuekin).

Eskariaren xede den maileguan, IRPH gehi diferentzialaren balioa, 2000ko uztailean, % 5,899koa zen. Bestalde, merkatuko interes-tasa nominala, Espainiako Bankuaren datutik abiatuta kalkulatua, % 5,7178koa izan zen. % 0,1812ko alde hori garrantzitsua da? Badakigu Gorenarentzat ezetz, baina azter dezagun zer den kasu honetan bezala mailegu batean 30 urtez %0,1812 gehiago ordaintzea, eta ikusiko dugu gutxienez 3.122 euro direla. 7.985 euro izan litezke, hilabeteko kuota baliokidea duen iraupen txikiagoko mailegu bat kalkulatzen bada, baina gera gaitezen 3.122 eurorekin. Desoreka nabarmena al da 75.127 euroko mailegu baterako? Jar dezagun datu hori beste baten ondoan, perspektiba irabazteko: familia hori hipotekaren ordainketan atzeratzen bada eta 2.254 euroko atzerapena metatzen badu, etxea gal dezake, bankuak etxetik bota dezakeelako mailegatutako kapitalaren % 3tik gorako atzerapena metatzeagatik. Ikuspegi horrekin, 2.254 euro familia bat etxerik gabe uzteko bezain garrantzitsuak badira, 3.122 euro ez al dira desoreka bat hautemateko bezain garrantzitsuak? Baietz uste dugu. Desoreka emandako kapitalaren % 3arekin alderatzeko araua Maite Ortiz eta José María Erauskin abokatu aitzindariek proposatu zuten, eta IRPH Stop Gipuzkoatik uste dugu muga erdira jaitsi behar dela, % 1,5era, etxebizitza duina izateko dugun eskubidea bankuak gure finantzaketa-premiarekin irabazteko duen eskubidearen bikoitza delako gutxienez.

Azpimarratzekoa da epai hau Gorenaren ebazpenaren zain dauden milaka kontsumitzaileei kostuak ordaintzeko mehatxua egineten dien 77 auto baino gehiago ezagutu ondoren iritsi dela.

Baldintza horietan, argi dago Gorenak Europako Auzitegiaren seigarren zuzenketa beharko duela. Espero dezagun noizbait magistratuak zigortzea, desobedientzia ageri-agerikoa baita.

IRPH: Gorenak milaka kontsumitzaileri kostuak ordainarazteko mehatxua egiten die, auzibidea kentzen ez badute

IRPH: Gorenak milaka kontsumitzaileri konstuak ordainarazteko mehatxua egiten die, auzibidea kentzen ez badute

Gutxienez 77 auto argitaratu ditu, demandan atzera egiteko gonbita eginez, eta adierazten du auzitegiaren ikuspuntua 1590 eta 1591 epaietan finkatuta geratu zela, nahiz eta magistratu batek azaroan bertan aitortu «bi epai horiek osatu beharreko jurisprudentzia-multzo baten parte direla».

Segurtasun juridikorik ezaren testuinguru horretan, Bartzelonako Probintzia Auzitegia ausartu da epaitzen desorekarik ez dagoela aplikatutako diferentziala ezagutu ere egin gabe

Donostia, 2026ko urtarrilaren 26a

IRPH Stop Gipuzkoa plataformak publikoki salatzen du Auzitegi Gorena 2025eko abendutik argitaratzen ari den auto mehatxatzaileen uholdea. Hain zuzen ere, gutxienez 77 auto ezagutu dira, eta horietan adierazten da alderdiek «aldez aurretik dakitela zein izango litzatekeen salaren ebazpenaren esanahia», 2025eko azaroaren 11ko 1590/2025 eta 1591/2025 epaiei erreferentzia eginez, epai horiek bankuen aldekoak dira eta, auto horien arabera, «jurisprudentzia finkatua osatzen dute». Autoek «Sala honetan IRPHaren klausularen baliozkotasunari buruz jarritako milaka errekurtsoak» aipatzen dituzte, eta argi uzten dute klausula ontzat emateko asmoa dutela kasu guztietan, hitzez hitz esaten dutenean «ez lukeela zentzurik izango ebazteke dauden errekurtso guztietan jurisprudentzia-doktrina hori errepikatzea».

Testuinguru horretan, gaineratzen du «Auzitegiak uler lezakeela» kontsumitzaileek beren demanda ez kentzea «prozesu-abusua dela, eta kontuan hartuko lukeela kostuei buruzko erabakia hartzean».

Hori ez litzateke guztiz harrigarria izango Auzitegi Gorenak IRPHaren arloan izan duen ibilbidea ezagututa, 1590/2025 eta 1591/2025 epaiak argitaratu eta gutxira Raquel Blázquez Martín magistratuak ez balu esan «bi epai horiek osatu beharreko jurisprudentzia-multzo baten parte direla», eta aitortu ez balu ez dagoela segurtasun juridikorik.

Magistratuak Bartzelonako Abokatuen Elkargoan 2025eko azaroaren 24an eman zuen hitzaldian defendatu zuen «kasuz kasu joan» behar dela, «noizbait, proportziorik ezaren irizpideak ezarri beharko ditugula eta proportziorik ezaren irizpide horiek kasuistikoki finkatu beharko ditugula». Magistratuak sei epai berri iragarri zituen abendurako, eta adierazi zuen jada emandako biekin eta iragarritako seiekin «segurtasun juridikoa emango duen doktrina-gorputz bat osatzea espero dugu».

Horrenbestez, 1590/2025 eta 1591/2025 epaien ondoren dagoen segurtasun juridikorik eza aitortu zuen, epai horiek ez baitute irizpiderik ezartzen IRPH klausulak abusuzkotzat jotzeko adinako desoreka dakarren ala ez erabakitzeko. Irizpide falta hori agerikoa da, eta, espero bezala, konferentziara bertaratutako abokatuek galdetu zuten. Magistratuak «abenduaren 10erako edo 11rako adierazi diren» sei epai berrietara jo zuen, eta onartu zuen «neurriz kanpoko irizpideak ezarri beharko ditugula». Gaineratu zuenez, «gehiegikeriaren kontrolarekin doitu behar dugunean, jarraibideak eman beharko ditugu zer den desproportzioa eta zer ez den desproportzio garrantzitsua azaltzeko; bi epai horiek osatu beharreko jurisprudentzia-atal baten parte dira».

Galde daiteke zer gertatu den 2025eko azaroaren 24ko deklarazio horietatik Gorenak epai bakar bat gehiago argitaratu ez dezan eta autoen benetako lasterketa bati ekin diezaion, Gorenak bere kasua aztertzeko zain dauden milaka kaltetuei kostuak ezartzeko mehatxua eginez. Onuradun nagusia bankuak izango dira berriz ere, milaka familiak mehatxu horren aurrean atzera nola egiten duten ikusiko baitute, eta bere kasua gauza epaitua izatera pasatuko da, etorkizunean atzera egiteko itxaropenik gabe, nahiz eta Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak Espainiako Auzitegi Gorena berriro zuzendu. Gogoratu behar da Maite Ortiz eta José María Erauskin abokatu aitzindariek iragarri dutela epaiketa aurreko auzi berriak Luxenburgora eramateko asmoa dutela, eta Raquel Blázquez magistratuak berak esan zuen bere hitzaldian ez dutela baztertzen epaiketa aurreko gai berriak egotea. Esan zuen, halaber, askotan kosta egiten zaiela Europako epaiak ulertzea. Zalantzak badituzte eta beren epaiak berriro eztabaidagarriak direla uste badute eta beste epaile batzuek Europari galdetzen amaituko badute, zergatik ez dute beraiek galdetzeko apaltasuna? Zergatik egin kalte itzulezina segurtasun juridikorik eza horrekin beren eskaria epaitua ikusten ari diren milaka familiei?

Segurtasun juridikorik eza eta esperpentoa hain dira handiak, ezen epai batzuek ebazten baitute ez dagoela desorekarik aplikatutako diferentziala zein den jakin ere egin gabe. Gogora dezagun Europak kalkulu-metodoa eta ateratzen den tipoa alderatzeko agindu duela. Auzitegi Gorenak ez dio men egin aginduari, eta uko egin dio kalkulu-metodoa konparatzeari; emaitzazko tipoa baino ez du alderatu, eta iruditu zaio desoreka ez dela garrantzitsua aztertutako kasuan. Baina ez du esan zergatik edo zenbat mila eurotik gora uste duen desoreka garrantzitsua dela. Testuinguru horretan, Bartzelonako Probintzia Auzitegian magistratu jaun-andreek kubata gorde diote Regadera Magistratu txostengileari, eta hark abenduaren 9ko 749/2025 bere epaian esan du aztertutako kasuan ez dagoela desorekarik, erakundeak zer diferentzial positibo aplikatu zuen ez jakin arren. Harrapazank. Regadera jaunak diferentzial positiboari buruz esan duenez, haren zenbatekoa “ez dago berariaz jasota autoei aurkeztutako dokumentazioan, baina merkatuaren ohiko jardunbidearen arabera, IRPH maileguetan ehuneko 0,25-0,60 ingurukoa zen”. Eta ezetz, ez zaiola hainbesterako iruditzen, ez izateko astunak.

Inork pentsa al dezake desoreka epaitu daitekeenik aplikatutako diferentziala ezagutu ere egin gabe? Abiadura-muga edo odoleko alkohol-muga gainditu duen gidaria epaitzearen antzekoa izango litzateke, mugak zenbatean gainditu dituen jakin gabe. Edo serieko hiltzaile bat epaitzea, zenbat biktima izan zituen jakin gabe, serieko hiltzaileen ohiko jardunean oinarrituta. Filmetan horrek ez luke zentzurik izango, baina Espainiako justiziarentzat, IRPH arloan, badirudi denak balio duela.
Zentzu horretan, oso interesgarria da Maite Ortiz eta José María Erauskin abokatu aitzindarien ekarpena, kasu bakoitzean antzemandako desoreka maileguaren bizitza osora estrapolatzea, zenbat euro den kalkulatzea eta maileguaren printzipalarekin alderatzea proposatu baitute. Mailegatutako kapitalaren % 3 ez ordaintzeak aukera ematen dienez bankuei familiak etxetik botatzeko, Ortizek eta Erauskinek proposatu dute, era berean, mailegatutako kapitalaren % 3aren baliokidea den desoreka desoreka agerikotzat hartzea eta, beraz, klausula abusuzkotzat jo daitekeela. IRPH Stop Gipuzkoa erakundetik, behingoagatik, ez gatoz bat eta proposatzen dugu muga % 1,5ean ezartzea, etxebizitza izateko dugun eskubidea banketxeek gure finantzaketa-premiarekin dirua irabazteko duten eskubidearen bikoitza baita gutxienez.
Gogoan izan gure webean desoreka hori kalkulatzeko kalkulagailu bat dagoela.